Најмалку дванаесет лица се убиени, а повеќе од 300 повредени во ракетен напад врз меѓународниот аеродром „Крал Халид“ во Ријад, главниот град на Саудиска Арабија. Одговорноста ја презедоа Хутите од Јемен, поддржани од Иран. Меѓу загинатите има државјани на Саудиска Арабија, Бангладеш, САД, Јордан, Палестина, Сирија, Судан и Египет.
Ова беше трет напад врз аеродромот во Ријад за два дена. Летовите се приземјени и пренасочени, а американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека размислува за вклучување на САД во нападите против Хутите. Тензиите на Блискиот Исток дополнително се зголемуваат.
Осуда стигна и од Европската Унија, а високата претставничка на ЕУ за надворешна политика, Каја Калас го нарече нападот „ужасен терористички чин“. Таа најави итен состанок на министрите за надворешни работи од земјите во ЕУ в понеделник, на кој ќе разговараат за тензиите на Блискиот Исток.
Но, кои се Хутите кои стојат зад нападите?
Хутите се вооружена политичка и шиитска верска група од северен Јемен, поддржана од Иран. Тие се на иста линија со „оската на отпорот“ предводена од Иран – која вклучува групи како Хамас и Хезболах – против Израел, САД и Западот воопшто.
Тие се појавија во 1990-тите години, а ги предводи Абдул Малик ал-Хути. Нивната цел е да ја соборат јеменската влада која ужива меѓународна поддршка.
Групата контролира меѓу една четвртина и една третина од територијата на Јемен и 70-80% од неговото население.
Зошто се борат против Саудиска Арабија?
Саудиска Арабија е ривал на Иран. Таа стравуваше дека Хутите ќе го преземат Јемен и ќе го претворат во иранска сателитска држава.
Поради тоа, во 2015 година Саудиска Арабија формираше коалиција од арапски земји – поддржана од САД – која интервенираше во корист на меѓународно признатата влада на Јемен.
Со текот на годините, Саудиска Арабија извршуваше воздушни напади, а Хутите лансираа беспилотни летала и ракети. Сепак, Саудијците не успеаја да ги истиснат Хутите од поголемиот дел на територијата што ја зазедоа. Борбите доведоа до голема хуманитарна криза во Јемен.
Зошто ескалираа борбите?
Неформален прекин на огнот беше на сила меѓу коалицијата предводена од Саудиска Арабија (која ја поддржува меѓународно признатата јеменска влада) и движењето на Хутите уште од март 2022 година.
Оттогаш, состојбата постепено се влошуваше. По нападите на Хамас врз Израел на 7 октомври 2023 година, Хутите почнаа да лансираат беспилотни летала и ракети кон Израел. Групата изјави дека тоа го прави за да ги поддржи Палестинците.
Во јули, Хутите објавија „поморско ембарго“ против Саудиска Арабија, обновувајќи ги ракетните напади и нападите со беспилотни летала врз нејзините пристаништа и нафтени постројки.
Тие изјавија дека тоа е одмазда за, како што велат, повеќегодишната саудиска блокада, како и за воздушниот напад врз аеродромот во Сана.
Конфликтот дополнително се разгоре во последните недели, откако бунтовничката група зазеде големи делови од брегот на Црвеното Море при ненадеен напад во септември. Саудиска Арабија изврши воздушни напади како одговор.
