Американскиот претседател Доналд Трамп изјави дека наскоро ќе го разгледа новиот мировен предлог што го нуди Техеран, но додаде дека „не може да замисли“ дека тој е прифатлив за САД
„Наскоро ќе го разгледам планот што Иран штотуку ни го испрати, но не можам да замислам дека би бил прифатлив бидејќи сè уште не платиле доволно голема цена за она што му го направиле на човештвото и на светот во последните 47 години“, објави тој на неговата социјална мрежа Truth Social на 2 мај.
Претходно им кажа на новинарите дека му е соопштен основниот концепт на понудата на Техеран, но чека од неговите помошници да бидат информирани за деталите, алудирајќи на можноста за повторно започнување на нападите ако Иран „се однесува лошо“.
На прашањето дали би можел да ги обнови нападите врз Иран, Трамп рече: „Не сакам да го кажам тоа. Мислам, не можам да му го кажам тоа на новинар. Ако се однесуваат лошо, ако направат нешто лошо, веднаш ќе видиме. Но, тоа е можност што би можело да се случи.“
Иран е подготвен за нов дипломатски бран
Часови претходно, висок ирански функционер детално го објасни мировниот предлог поднесен од Техеран, велејќи дека се состои од 14 точки, вклучувајќи многу што веќе ги отфрли Трамп.
Предлогот на Техеран вклучуваше често објавувани услови кои би повикале на повторно отворање на Ормутскиот теснец и прекин на блокадата на САД врз иранските пристаништа, додека разговорите за нуклеарната програма на Иран би се оставиле за подоцна.
Други ирански услови вклучуваат отстранување на американските сили од областите околу Иран, ослободување на замрзнатите ирански средства, исплата на компензација за воена штета, евентуално укинување на санкциите против Техеран и прекин на сите борби, вклучително и во Либан.
Трамп постојано повторуваше дека Иран никогаш не може да има нуклеарно оружје и во петокот изјави дека не е задоволен од најновиот ирански предлог, додека министерот за надворешни работи на Иран изјави дека Техеран е подготвен за дипломатија доколку САД го променат својот пристап.
Новинаската агенција Ројтерс објави во текот на изминатата недела дека Техеран предлага повторно да се отвори теснецот пред да се решат нуклеарните проблеми.
Иранскиот функционер за Ројтерс потврди дека овој нов временски рок сега е наведен во формален предлог доставен до САД преку медијатори.
Трамп, исто така, во петокот изјави дека „од човечка основа“, не го претпочита воениот тек на дејствување и им рече на конгресните лидери дека не му е потребна нивна дозвола за да ја продолжи војната по рокот утврден со закон за тој ден, бидејќи прекинот на огнот „ги прекина“ непријателствата.
Иако постојано повторува дека не брза, Трамп е под внатрешен притисок да ја прекине блокадата во теснецот, која задуши 20% од светските залихи на нафта и гас и ги зголеми цените на бензинот во САД. Републиканската партија на Трамп се соочува со ризик од негативна реакција на гласачите поради повисоките цени кога земјата ќе гласа на среднорочните конгресни избори во ноември.
Иранските медиуми објавија дека предлогот на Техеран од 14 точки вклучува повлекување на американските сили од областите околу Иран, укинување на блокадата, ослободување на замрзнатите средства на Иран, исплата на компензација, укинување на санкциите и прекин на војната на сите фронтови, вклучително и Либан, како и нов контролен механизам за теснецот.
Соединетите Американски Држави и Израел ја прекинаа својата кампања за бомбардирање против Иран пред четири недели, но се чини дека не се поблиску до договор за прекин на војната што предизвика најголемо нарушување досега на глобалните енергетски резерви, ги потресе глобалните пазари и предизвика загриженост за можноста за поширок глобален економски пад.
Иран повеќе од два месеци го блокира речиси целиот превоз од Заливот, освен својот. Минатиот месец, САД воведоа сопствена блокада на бродовите од иранските пристаништа.
Вашингтон постојано повторува дека нема да ја заврши војната, која доведе до смрт на илјадници луѓе, без договор што ќе го спречи Иран да се здобие со нуклеарно оружје, примарната цел што Трамп ја наведе кога започна напади во февруари, во средината на нуклеарните разговори. Иран вели дека неговата нуклеарна програма е мирна.
Зборувајќи под услов на анонимност за да разговара за доверлива дипломатија, високиот ирански функционер рече дека Техеран верува дека неговиот последен предлог за одложување на нуклеарните разговори за подоцнежна фаза е значајна промена насочена кон олеснување на постигнувањето договор.
Според предлогот, војната би завршила со гаранција дека Израел и САД нема повторно да нападнат. Иран би го отворил теснецот, а САД би ја укинал блокадата.
Идните разговори потоа би се воделе за ограничувањата на нуклеарната програма на Иран во замена за укинување на санкциите, при што Иран ќе бара од Вашингтон да го признае неговото право да збогатува ураниум за мирни цели, дури и ако се согласи да ја суспендира својата нуклеарна програма.
„Според оваа рамка, преговорите за посложеното нуклеарно прашање се преместени во последна фаза за да се создаде поповолна атмосфера“, рече иранскиот функционер за Ројтерс.
