Повеќе од 41 месец по почетокот на судењето, Специјалниот суд за Косово со седиште во Хаг во среда, 16 септември, прогласи четири поранешни лидери на Ослободителната војска на Косово (ОВК) за виновни за воени злосторства: Хашим Тачи, Кадри Весели, Реџеп Селими и Јакуп Красниќи.
По сведочењето на 273 сведоци и оцена на речиси 5.500 материјални докази, тие беа прогласени за виновни по четири точки од обвинението за воени злосторства: незаконско или произволно апсење и притворање, сурово постапување, мачење и незаконско убиство, пишува балканскиот сервис на Радио Слободна Европа.
Тачи, поранешен претседател на Косово, и Красниќи, поранешен претседател на Собранието на Косово, се осудени на по 25 години затвор. Весели, исто така поранешен претседател на Собранието, е осуден на 18 години затвор, додека Селими, поранешен пратеник, е осуден на 13 години.
Од друга страна, овие обвинети беа прогласени за невини по шест точки од обвинението за злосторства против човештвото односно за прогон, затворање, други нехумани дела, мачење, незаконски убиства и присилни исчезнувања. Тие беа прогласени за невини и за низа конкретни инциденти кои беа наведени во обвинението во рамките на обвиненијата за воени злосторства.
Што е утврдено во врска со обвиненијата за воени злосторства?
Според судскиот совет, помеѓу април 1998 и 20 јуни 1999 година, припадниците на ОВК произволно лишиле од слобода најмалку 385 лица кои ги обвиниле дека се „соработници“, „шпиони“ или „предавници“.
Во повеќето случаи, наведе советот, немало докази дека тие поединци биле вмешани во криминални активности, борби или активности кои би претставувале легитимна безбедносна загриженост. Притворениците не биле официјално известени за причините за притворањето, не биле веднаш изведени пред судија или друг надлежен орган, ниту им била дадена можност да ја оспорат законитоста на притворот.
Што се однесува до постапувањето кон притворениците, судскиот совет утврди дека притворениците биле чувани во тешки услови, во преполни простории, без доволно храна и вода, без здравствена заштита и, во некои случаи, врзани или во окови. Судот исто така утврди дека многумина од нив биле тепани со клоци, со кундаци од пушки, со палки, со метални шипки и со други реквизити. Некои наводно биле принудени да гледаат мачење на други притвореници, додека други биле подложени на лажни егзекуции и закани со смрт.
Во 49 случаи Судот утврди сурово постапување, додека за 303 лица е наведено дека биле мачени. Во случајот со убиствата, судскиот совет утврди дека припадниците на ОВК убиле најмалку 96 лица во 12 општини на Косово и на една локација во северна Албанија. Жртвите, според Судот, биле убиени од огнено оружје или починале како последица на брутално претепување.
Ослободителна пресуда за злосторства против човештвото
За разлика од воените злосторства, за кои судскиот совет утврди кривична одговорност на обвинетите, за злосторствата против човештвото беше утврдено дека не биле исполнети сите со закон пропишани услови. Судот утврди дека припадниците на ОВК извршиле акти на насилство и мачење врз цивили на Косово и во неколку области во северна Албанија. Според наводите на судот, тие акти биле дел од широкораспространет или систематски напад.
Меѓутоа, за делата правно да се квалификуваат како злосторства против човештвото, не е доволно да бидат бројни или организирани. Исто така мора да се докаже дека нападот бил насочен против цивилното население. Односно, дека цивилите биле мета како дел од одредена група, а не само поединечни лица.
Судот процени дека жртвите биле избирани првенствено од индивидуални причини, на пример, поради нивниот идентитет, постапки или наводни врски, а не затоа што припаѓале на цивилното население кое било мета како целина.
Затоа, иако Судот утврди широкораспространет или систематски напад врз цивили, не утврди дека е докажан елементот потребен за тој напад да претставува злосторство против човештвото. Соодветно на тоа, сите четворица обвинети беа ослободени по шест такви точки.
Судот утврди „заедничка злосторничка намера“
Судскиот совет утврди дека Тачи, Весели, Селими и Красниќи, заедно со други лица во раководството на ОВК, имале за цел независност на Косово и воспоставување политичка и институционална контрола врз независно Косово. Според судот, за да ги остварат тие цели, имале заеднички став дека одредени лица кои биле сметани за пречка за нивните цели требало да бидат „целно нападнати“, „елиминирани“ или „неутрализирани“.
Меѓу тие лица наводно биле, меѓу другите, припадници или претставници на други политички и воени сили, посебно поединци поврзани со Демократскиот сојуз на Косово (ЛДК) и Вооружените сили на Република Косово (ФАРК), поединци за кои се сметало дека се поврзани со српските власти, како и припадници на ромската и српската заедница.
Судот утврди дека таа заедничка цел била спроведувана преку убиства, апсења и притворања без законска постапка, како и физичко и психичко мачење, застрашување и употреба на она што во пресудата се нарекува „специјална војна“.
Судскиот совет наведе дека злосторствата не биле само резултат на лична одмазда, банди или изолирани акции, туку биле дел од план кој, според неговите зборови, го осмислиле обвинетите и други лица и кој бил спроведен за време на конфликтот.
