Без договор завршија преговорите меѓу Соединетите Држави и Иран во пакистанскиот главен град Исламабад. 21 часовниот маратон во дипломатски преговори не заврши со успех, при што се зголеми неизвесноста во која беше ставен Блискиот Исток по шестнеделната војна во која загинаа илјадници луѓе и се наруши снабдувањето со нафта низ целиот свет.
Американскиот потпретседател Џ.Д. Венс изјави дека преговарачите ќе се вратат во САД без договор затоа што Иран не сака да се обврза дека нема да се стреми кон нуклеарно оружје.
Иранските медиуми,пак, објавија дека САД поставиле „прекумерни“ барања, иако портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи се чини дека ја остави вратата отворена за повеќе дискусии, пишува Блумберг.
„Лошата вест е дека не постигнавме договор и мислам дека тоа е лоша вест за Иран многу повеќе отколку за Соединетите Американски Држави“, изјави американскиот потпретседател.
Црвените линии околу нуклеарната програма
Венс во своето обраќање до јавноста рано на 12 април изјави дека иако дијалогот бил „суштински“, Техеран на крајот се спротивставил на основните безбедносни барања на Вашингтон.
„Многу јасно ставивме до знаење кои се нашите црвени линии, за кои работи сме подготвени да ги прифатиме, а за кои работи не сме подготвени да ги прифатиме“, им рече Венс на новинарите рано во неделата во Исламабад.
„И тоа го направивме најјасно што можевме, а тие избраа да не ги прифатат нашите услови“, изјави Венс.
И покрај тоа што ги окарактеризира американските преговарачи како „прилично флексибилни“ и „прилично услужливи“, Венс посочи дека јазот меѓу двете страни останува голем.
„Едноставното прашање е: Дали гледаме фундаментална посветеност на волјата на Иранците да не развиваат нуклеарно оружје… на долг рок?“, праша Венс.
„Сè уште не сме го виделе тоа“, додаде тој и заврши со строг ултиматум.
„Заминуваме од тука со многу едноставен предлог, метод на разбирање што е нашата последна и најдобра понуда. Ќе видиме дали Иранците ќе го прифатат“, рече Венс.
Техеран бара Вашингтон да се воздржи од прекумерни барања
Иран не даде веднаш официјален коментар. Но, ставот од иранскиот камп како принципиелен отпор, на социјалните мрежи го соопшти кусо портпаролот на иранското Министерство за надворешни работи, Есмаил Бакаеи. Тој во објава на социјалните мрежи изјави дека успехот зависи од тоа дали Вашингтон „ќе се воздржи од прекумерни барања и незаконски барања“ и ќе ги прифати „легитимните права и интереси“ на Иран.
Бакаеи ги окарактеризира „интензивните“ сесии како опфаќање на широк спектар на поплаки, вклучувајќи го Ормутскиот теснец, воените репарации и „целосното завршување на војната против Иран“, јавува Радио Слободна Европа.
Иранската полуофицијална новинска агенција Тасним соопшти дека „прекумерните“ барања на САД го попречиле постигнувањето договор. Додека други ирански медиуми објавија дека има договор за голем број прашања, но дека Ормутскиот теснец и нуклеарната програма на Иран се главните точки на несогласување, јавува новинската агенција Ројтерс.
Падот на разговорите во Исламабад предизвика непосредна загриженост кај регионалните набљудувачи кои стравуваат дека дипломатската празнина ќе биде пополнета со воено позирање.
Не беше веднаш јасно што значи прекинот на разговорите за кревкото двонеделно примирје постигнато минатата недела. Американскиот претседател Доналд Трамп сè уште не коментираше за разговорите откако тие завршија, иако објави сторија за поморска блокада на своите социјални медиуми.
Пакистан, кој беше домаќин на состаноците, рече дека разговорите биле „конструктивни“ и ги повика двете страни да го одржат прекинот на огнот, велејќи дека ќе продолжи да ги олеснува дискусиите меѓу САД и Иран во наредните денови.
„Императив е страните да продолжат да се придржуваат кон својата посветеност на прекинот на огнот“, изјави пакистанскиот министер за надворешни работи, Ишак Дар, во изјава по разговорите.
Двете страни во вторникот се согласија на двонеделен прекин на огнот во обид да ја спречат војната што започна на 28 февруари со воздушни напади на САД и Израел врз Иран. Неуспехот да се обезбеди дури и прелиминарна рамка го втурнува регионот во неизвесност, оставајќи ги двете нации заглавени во позната логика на конфронтација.
Една деценија помина од последните директни преговори меѓу Иран и САД
Од Исламската револуција во Иран во 1979 година, најдиректниот контакт на САД беше во 2013 година кога претседателот Барак Обама го повика новоизбраниот претседател Хасан Рохани за да разговараат за нуклеарната програма на Иран. Државниот секретар на Обама, Џон Кери, и неговиот колега Мохамад Џавад Зариф подоцна се сретнаа за време на преговорите за нуклеарниот договор со Иран од 2015 година, процес што траеше повеќе од една година.
Во војната загинаа најмалку 3.000 луѓе во Иран, 2.020 во Либан, 23 во Израел и повеќе од десетина во арапските земји од Заливот, а предизвика и трајна штета на инфраструктурата во шест земји од Блискиот Исток. Иранското заземање на Ормутскиот теснец во голема мера го отсече Персискиот Залив и неговиот извоз на нафта и гас од глобалната економија, што доведе до зголемување на цените на енергијата.
