Ризик од немири при прогласување на изборните резултати во Србија

Објавено:

Вишото јавно обвинителство во Белград на 25 октомври ги повика сите учесници на изборите да ги намалат меѓусебните тензии и да се воздржат од непримерено и насилничко однесување.

„Подвлекуваме дека надлежните институции адекватно, во согласност со законот, ќе одговорат на секој обид за нарушување на јавниот ред и мир, како и на насилство од било кој вид, пред, на денот на одржувањето на изборите и по нив“, пишува во соопштението.

Се наведува и дека обвинителството внимателно ја следи ситуацијата во Белград за време на изборниот ден и ја координира работата на основните јавни обвинителства и полицијата за изборите да поминат мирно, во демократска атмосфера и во согласност со Уставот и законите на Србија.

Возила за разбивање демонстрации се поставени во паркот кај Собранието на Србија, каде што во шаторската населба позната како „Чациленд“ престојуваат поддржувачите на власта. Полицијата во попладневните часови го блокираше потесниот центар на градот, а улицата во која се наоѓаат зградите на Претседателството и на Републичката изборна комисија (RIK) е затворена за сообраќај и пешаци.

Во центарот на Белград, покрај затворањето улици, дел од сопствениците на деловни простории ги заштитувале излозите со дрвени плочи, известува „Тпортал“. Во влезот на зградата на Радио телевизија Србија (РТС) од Таковската улица се наоѓаат полицајци, јавуваат репортерките на Радио Слободна Европа. Овие сигнали укажуваат на ризик од немири при прогласувањето на изборните резултати.

Се огласија и студентите повикувајќи ги граѓаните на Белград да не се собираат на места „каде е забележливо зголемено присуство на полицијата и лица во цивилки“.

„Безбедно, мирно и достоинствено до крај“, повикаа студентите.

Има повици и до граѓаните од други градови да не доаѓаат во Белград туку да останат во своите места.

Тепачка во белградски Дорќол, пријави за купување гласови и заплашување набљудувачи се дел од инцидентите при денешното гласање на вонредните парламентарни избори во Србија. Набљудувачката организација ЦРТА пријавила во полиција сомнежи за купување гласови и таканаречен „бугарски воз“ во Ветерник, кај Нови Сад, објави порталот 021.

Одделно, Вишото јавно обвинителство во Белград соопштило дека постапило по пријава за можно купување гласови во Бели Поток, но дека по прибирањето информации не биле утврдени основи за сомнение за кривично дело, пренесува порталот УНА.

ЦРТА известила и дека нејзина набљудувачка во Земун била изложена на заплашување. Во Чачак е пријавено дека вкупно 36 лица гласале без лична карта, бидејќи избирачкиот одбор оценил дека ги познава гласачите.

Во Крагуевац, непознато лице лажно ѝ се претставило на друга набљудувачка како член на правниот тим на организацијата. Невладината организација ЦеСИД до 14 часот регистрирала над 260 пријави за неправилности, меѓу кои различни аспекти од спроведувањето на гласањето, а меѓу проблемите што се повторуваат се фотографирањето на гласачките ливчиња, семејното и групното гласање, тешкотиите со идентификацијата на гласачите, неисправноста на УВ-лампите, како и проблемите во организацијата на работата на избирачките одбори и спроведувањето на гласањето надвор од избирачкото место.

„Длабоко сме загрижени поради пријавените насилни инциденти на повеќе избирачки места“, изјави Андреас фон Бекерат (Andreas von Beckerath), шеф на Делегацијата на Европската унија во Србија. Тој во објава на социјалната мрежа X наведе дека граѓаните на Србија мора да имаат можност да го остварат своето демократско право на глас во мирна и безбедна средина.

„Ги повикуваме сите актери да останат прибрани, да постапуваат одговорно и да се воздржат од насилство и провокации, а надлежните институции да ја осигураат безбедноста на сите кои учествуваат во изборниот процес“, порача Фон Бекерат.

Висока излезност во неизвесна трка

Паралелно со пријавите за инциденти, гласањето го обележува голем одѕив. Според процената на ЦРТА, до 16 часот гласале 56,4 проценти од избирачите, наспроти 42,1 процент во истиот термин во 2023 година. Официјалниот пресек соопштен во РИК за 14 часот изнесува 46,53 проценти.

Главната политичка битка се води меѓу Српската напредна странка и студентската листа, произлезена од протестите по трагедијата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, во која загинаа 16 луѓе. Барањата за одговорност прераснаа во пошироко движење против корупцијата и институционалните пропусти. Граѓаните избираат 250 пратеници меѓу 18 изборни листи. Гласачките места се затвораат во 20 часот, а исходот останува неизвесен додека гласањето и пребројувањето не завршат

Изборите следуваат по речиси две години студентски протести, почнати по падот на настрешницата на железничката станица во Нови Сад во ноември 2024 година, кога загинаа 16 луѓе. Барањата за одговорност за трагедијата прераснаа во пошироко движење против корупцијата и начинот на владеење. Студентската листа вклучува експерти, спортисти, земјоделци и уметници, а не само претставници на студентското движење, известува Асошиејтед прес.

Вучиќ поднесе оставка од претседателската функција на 27 септември и настапува со амбиција повторно да ја предводи владата. Во кампањата неговата листа ветуваше економски раст, повисоки плати и пензии и стабилност. Студентското движење во фокусот ги постави борбата против корупцијата и одговорноста на институциите, додека изборната рамноправност беше една од главните спорни теми