Демократските победи на среднорочните избори во Соединетите Држави ќе го променат балансот на моќта во Конгресот, давајќи ѝ на партијата поголем надзор и влијание врз законодавниот процес. Аналитичарите велат дека новиот состав на Конгресот не само што ќе врши посилен надзор врз надворешната политика на Белата куќа, туку ќе биде и најразновидниот состав во американската историја.
Демократите ја освоија контролата врз двата дома на Конгресот, задавајќи и решителен удар на републиканската власт во Вашингтон и воведувајќи нова ера на конгресен отпор кон претседателот Доналд Трамп.
Вторничните среднорочни избори ги открија длабоките фрустрации на гласачите поради високите цени, војната во Иран и загриженоста за корупцијата во владата. Демократите ги потиснаа своите ривали на другата страна, превртувајќи ги државите што со децении гласаа за републиканците, а Трамп победи со двоцифрена разлика само пред две години.
Тоа ја вклучува и неверојатната победа на Џејмс Таларико во Сенатот во Тексас, каде што ниту еден демократ не освоил функција во целата држава повеќе од 30 години, и изненадувачката победа на демократката Ени Ендрус над сенаторката Дарлин Греам во Јужна Каролина.
Една од најзначајните победи на демократите беше постигната во Мичиген, каде што Абдул Ел Сајед, го победи републиканскиот кандидат Мајк Роџерс. Со тоа Ел Сајед стана првиот муслиман избран во американскиот Сенат, што претставува историски момент за американската политика.
Неговата победа е особено болна за Трамп, кој постојано го напаѓаше за време на изборната кампања, нарекувајќи го „џихадист“ и користејќи исламофобична реторика. Зборувајќи пред поддржувачите по неговата победа, Ел Сајед рече дека се соочил со „една од најгрдите кампањи во неговиот живот“, според Sky News.
Резултатите од овие избори донесоа и победи за ЛГБТ+ заедницата. Крис Папас победи во трката за Сенатот во Њу Хемпшир, со што го запиша своето име во историјата како првиот геј маж кој влегува во американскиот Сенат.
Во Џорџија, Кеиша Ленс Ботомс стана првата жена и првата Афроамериканка избрана за гувернер на оваа сојузна држава.
Аналитичарите заклучуваат дека новиот состав на Конгресот не само што ќе врши посилен надзор врз надворешната политика на Белата куќа, туку ќе биде и најразновидниот состав во американската историја.
Резултатите означија фундаментално распаѓање на коалицијата што го врати Трамп во Белата куќа пред две години, при што младите луѓе и Латиноамериканците се оддалечија од републиканците, покажа анкетата на гласачите на АП. Само околу една третина од гласачите од латиноамериканско потекло рекоа дека го поддржуваат републиканецот во нивните локални трки за Претставничкиот дом на САД.
Сето тоа беше голем удар за Трамп, кој речиси секој ден од минатиот месец го поминуваше одржувајќи митинзи за да ги поттикне своите поддржувачи, но не беше во можност да го спречи поразот.
Според проекциите на неколку водечки американски медиумски компании, бранот победи на демократите на изборите низ целата земја треба да ги лиши републиканците од претседателот Доналд Трамп од контрола и врз Сенатот и врз Претставничкиот дом. Резултатите претставуваат значајна промена во распределбата на моќта во Конгресот, давајќи им на демократите поголемо влијание врз федералните трошоци, надзорот врз администрацијата и потврдата на претседателските назначувања.
Трамп им честиташе на демократите: „Не бев на гласачкото ливче“
По неколку часа објавување различни пораки на својата социјална мрежа, американскиот претседател Доналд Трамп конечно ги прифати резултатите од среднорочните избори.
„Не бев на гласачкото ливче, а доколку бев, ќе победевме СО УБЕДЛИВО МНОЗИНСТВО! Ви благодарам за вниманието посветено на ова прашање.“, напиша Трамп на Truth social.
Во интервју пак за „Фокс њуз“, тој најмногу ги обвини нивните кандидати за изборните порази на републиканците, тврдејќи дека неговите гласачи не ги сакале.
Трамп, исто така, рече дека не планира никакви промени во својата администрација. Американскиот претседател призна дека војната со Иран и нејзиното влијание врз цените на енергијата веројатно имало негативно влијание врз резултатите од изборите на Републиканската партија.
„Мислам дека историјата ќе покаже дека постапив правилно, но поради тоа имавме прилично непријатна вечер“, заклучи Трамп во интервју за „Фокс њуз“.
И покрај поразот на републиканците, Трамп им честиташе на демократите за нивниот изборен успех, нагласувајќи дека не ги смета резултатите за неуспех на неговото претседателствување.
„Им честитам на демократите, мислам дека направија добра работа. Чекаа на ова 11 години и конечно го добија. Но, не мислам дека е наш неуспех. Имавме одлични години за време на моето претседателствување, тоа се историски години. Горди сме на сè што сме направиле. Само погледнете колку ги обезбедивме нашите граници“, изјави Трамп.
Поранешниот американски претседател Барак Обама ја поздрави убедливата победа на демократите на изборите на средината од претседателскиот мандат, оценувајќи ја како „јасна порака“ од гласачите.
„Луѓето сакаат политика што обединува, а не разделува, и лидери кои нудат конкретни решенија за предизвиците со кои се соочуваат“, напиша Обама на социјалните мрежи.
„Иако на оваа администрација ѝ преостануваат уште две години на власт, наша задача сега е да ги засукаме ракавите, да спроведеме промени таму каде што можеме, да спречиме натамошна штета и да ги поставиме темелите за иднината“, додаде тој.
Едно од најзабележителните појавувања на Обама за време на кампањата беше токму со Абдул Ел-Сајед кој победи во Мичиген.
Трамп сè уште има широки овластувања врз дипломатијата и воените операции, додека републиканската опозиција и претседателското право на вето би можеле да ги ограничат обидите победите на демократите да се претворат во законодавни промени.
Новиот Конгрес би можел да го смени курсот на Трамп кон Иран и Украина
Изборите се одржуваат во време кога САД и Израел сè уште се во војна со Иран, кога руската инвазија на Украина во целосен обем е во тек и кога пристапот на Америка кон Москва останува прашање на двопартиско несогласување.
Најнепосредниот тест за надворешна политика за новиот состав на Конгресот би можел да биде војната со Иран.
Демократите водеа кампања со ветувања за прекин на конфликтот, што придонесе за зголемување на цените на енергијата и економската неизвесност. Контролата врз двата дома на Конгресот ќе ја зајакне нивната способност да ја надгледуваат администрацијата, да ги оспоруваат воените трошоци и да се залагаат за ограничувања на воените операции.
„Исходот од изборите, особено фактот дека демократите победија и во Претставничкиот дом и во Сенатот, дефинитивно ќе ја охрабри администрацијата на Трамп да бара стратегија за излез од војната, особено преку дипломатија и преговори“, изјави за Радио Слободна Европа, Данија Арајси, аналитичарка во Институтот за стратегија и политика „Њу Лајнс“.
Арајси верува дека демократите би можеле да го блокираат дополнителното финансирање за конфликтот и да ги испитаат одлуките на администрацијата откако новиот состав на Конгресот ќе ја преземе функцијата во јануари. Според неа, Техеран би можел да се обиде да добие поповолни услови во преговорите, оценувајќи дека политичката способност на Трамп да одржи воена кампања е ослабена.
Сепак, многу аналитичари предупредуваат дека, и покрај убедливата победа на демократите, нивното влијание не е однапред одредено.
Трамп останува врховен командант и задржува значителен авторитет врз воените операции и дипломатијата. Повеќето републиканци ја бранеа кампањата против Иран како неопходна за справување со нуклеарните и регионалните закани на Иран и веројатно ќе се спротивстават на напорите на демократите да го ограничат финансирањето.
Сепак, економските последици од конфликтот станаа политички товар за администрацијата. Повисоките цени на бензинот и дизелот, делумно поврзани со немирите во Ормускиот теснец, им помогнаа на демократите да го стават прашањето за трошоците за живот во центарот на кампањата.
Новиот Конгрес би можел да го зголеми и надзорот врз Пентагон и министерот за одбрана Пит Хегсет, додека преговорите за финансирање би можеле да доведат до нови судири со Белата куќа.
За Киев, кој повеќе од четири години се потпираше на американската поддршка во одбраната од руската инвазија, резултатите од изборите носат и неизвесност и одредена доза на охрабрување.
Неколку истакнати конгресни поддржувачи на Украина ја напуштаат функцијата, вклучувајќи го и републиканскиот претставник Дон Бејкон, гласен критичар на Русија кој честопати не се согласуваше со својата партија и Белата куќа околу поддршката за Киев.
Меѓу републиканските политичари кои ја напуштаат функцијата се поранешниот лидер на републиканското мнозинство во Сенатот, Мич Меконел, сенаторите Том Тилис, Бил Касиди и Џон Корнин и претставникот Мајкл Мекол. Нивното заминување значи губење на неколку влијателни гласови кои се залагаа за построг пристап кон Москва.
И покрај ова, украинско-американските организации веруваат дека поддршката за Киев ќе остане двопартиска.
Конгрес контролиран од демократите би можел да ги отежни обидите на Трамп да воспостави поблаги односи со Москва, особено ако неговата администрација се стреми дополнително да ги ублажи санкциите.
Но, претставниците се соочуваат со ограничувања. Правото на вето на Трамп и опозицијата на Републиканците би можеле да ги ограничат обидите за воведување нови ограничувања или да ја принудат администрацијата да ја прошири воената помош за Украина.
Демократската контрола врз Сенатот, исто така, ќе ѝ даде на партијата поголемо влијание врз законодавниот календар, парламентарните истраги и потврдата на административните и судските назначувања.
Се очекува демократскиот сенатор Чак Шумер повторно да ја преземе улогата на лидер на мнозинството во Сенатот во 2027 година.
