Европската комисија (ЕК) усвои финансиски пакет за Црна Гора, вреден речиси 3,2 милијарди евра. Заедно со одлуката за започнување со изготвување на Нацрт-договорот за пристапување, ова се смета за една од најважните одлуки што Црна Гора ги доби досега во процесот на пристапување кон Европската унија (ЕУ), бидејќи претставува конкретни финансиски подготовки за идното членство на земјата, пишува Радио Слободна Европа.
„Денешниот пакет е уште еден конкретен чекор кон иднината на Црна Гора во нашата Унија. Ние ги подготвуваме Црна Гора, земјите-членки и нашите институции. Бидејќи проширувањето успева кога е заеднички европски проект изграден врз заслуги, посветеност и доверба“, рече претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен.
Европската комесарка за проширување, Марта Кос, рече дека пакетот претставува исполнување на обврските на Европската унија, додека Црна Гора спроведува реформи на својот пат кон членство.
„Ова ќе го направи транзицијата на Црна Гора од земја кандидат во земја членка што е можно понежна. Ќе обезбеди континуитет од првиот ден на членството“, рече Кос.
Според Европската комисија, целта на пакетот е однапред да ја подготви Црна Гора за целосно учество во буџетот и политиките на ЕУ. Ова значи дека, веднаш по пристапувањето во ЕУ, таа би можела да ги користи европските фондови како и другите земји-членки, но во исто време би почнала да го плаќа својот придонес во заедничкиот буџет на ЕУ. Ова би требало да избегне прекини во финансирањето и да го намали административниот товар за време на транзицијата од статус на кандидат во статус на земја-членка.
Црна Гора се очекува дека ќе стане членка во 2028 година
Финансискиот пакет се базира на предлогот за нов седумгодишен буџет на Европската Унија за периодот од 2028 до 2034 година. Проекциите се направени претпоставувајќи дека Црна Гора ќе стане членка на ЕУ во 2028 година.
Пакетот е дел од преговорите според Поглавје 33, кое се однесува на финансиските и буџетските одредби, со кои се регулира начинот на кој новата земја-членка учествува во буџетот на Европската Унија. Со овој документ, Европската комисија проценува колку Црна Гора би добила од разни европски фондови, колку би уплатила во заедничкиот буџет и какво би било вкупното финансиско влијание од нејзиното членство.
Предлогот е испратен до Советот на ЕУ и ќе биде основа за преговори со Црна Гора според Поглавје 33. Целта на Комисијата е да обезбеди непречена финансиска транзиција доколку Црна Гора стане членка во 2028 година, со што е можно помало влијание врз буџетот на постојните земји-членки. Затоа, дипломатските кругови неофицијално наведуваат дека пристапувањето на Црна Гора би ги чинело граѓаните на ЕУ помалку од едно евро годишно по глава на жител.
Црна Гора добива две важни одлуки
За црногорската влада, ова претставува една од двете најважни одлуки што Европската Унија досега ги донесе во корист на Црна Гора за време на процесот на пристапување.
„Црна Гора е единствената земја-кандидат вклучена во оваа буџетска проекција, што претставува силен политички сигнал дека Европската Унија ја гледа како следна членка“, изјави министерката за европски прашања Мајда Горчевиќ за Радио Слободна Европа (RSE).
Таа изјави дека ЕУ веќе ги планира средствата што Црна Гора би ги користела како земја-членка, така што преминот од претпристапни фондови кон редовни европски фондови би бил што е можно поедноставен и без прекин во финансирањето на развојните и реформските проекти.
„Ваквото планирање потврдува дека Европската Унија не само што се подготвува за продолжување на преговорите со Црна Гора, туку и за нејзино успешно членство, признавајќи ги конкретните резултати од реформите што ги спроведува оваа Влада и напредокот што Црна Гора го постигнува во процесот на пристапување кон Европската Унија“, оцени министерката Горчевиќ.
За оние што се запознаени со ситуацијата, овој финансиски пакет докажува колку се незначителни финансиските трошоци од пристапувањето на земјата кон ЕУ за европските граѓани.
„Овој пакет јасно покажува колку е мала цената за Европската Унија од пристапувањето не само на Црна Гора, туку и на другите земји од Западен Балкан. Од друга страна, успешното и забрзано приближување на Црна Гора јасно би покажало дека Европската Унија, и покрај сите тешкотии и скептицизам со кои се соочува, сè уште може да ја оживее политиката на проширување“, изјави за Радио Слободна Европа (RSE) Петер Жерјавиќ, долгогодишен дописник од Брисел за словенечкиот весник „Дело“.
Потсетувајќи се на големото проширување на Европската Унија во 2004 година, кога десет земји добија членство за еден ден, Жерјавиќ проценува дека влезот на Црна Гора би можел да го стимулира забрзаниот економски развој на земјата благодарение на значителните средства од европскиот буџет.
„Влезот на Црна Гора во Европската Унија би придонел за стабилизирање на нејзината позиција како дел од западниот политички и безбедносен простор“, проценува тој.
Според предлогот на Европската комисија за новиот буџет на ЕУ, Црна Гора, во текот на седмиот Годишниот буџетски период може да смета на средства од неколку европски фондови. Црна Гора во моментов е најнапредниот кандидат за членство во Европската Унија и најсигурната идна членка.
Досега, таа привремено затвори 16 од вкупно 33 преговарачки поглавја. Властите во Подгорица сè уште очекуваат преговорите за пристапување да бидат завршени до крајот на оваа година, што би создало услови Црна Гора да стане 28-ма членка на Европската Унија во 2028 година.
