Европскиот парламент, како одговор на забрзаниот развој на воените технологии поради војната во Украина, поддржа нова програма за зајакнување на одбранбените капацитети на земјите од ЕУ, која треба да ги забрза и поевтини циклусите на иновации во областа на одбраната.
Новата Програма за динамични и брзи одбранбени иновации (AGILE), вредна 115 милиони евра, е дизајнирана да обезбеди брза и насочена финансиска поддршка за малите и средни претпријатија со цел да се обезбеди дека ЕУ обезбедува нови и одбранбени производи и технологии кои се справуваат со најитните предизвици со кои се соочуваат вооружените сили на земјите-членки, со акцент на стратешката независност.
AGILE го потенцира фактот дека новите технологии, вклучувајќи вештачка интелигенција, квантно пресметување, роботика, сајбер способности и вселенски системи, се сè поважни за воената ефикасност.
Како резултат на војната во Украина, воените технологии се развиваат исклучително брзо, а известувачот на Парламентот за таа програма, хрватскиот европратеник Тонино Пицула, истакнува дека оваа програма го забрзува патот од иновации до производство на нови одбранбени системи првенствено за мали и средни претпријатија и стартапи.
Пицула: Европа не е во војна, но веќе не е ниту во мир
„За Украина, темпото на развој на воената технологија е наметнато од бојното поле, додека Европа развива технологија без директен притисок од бојното поле. Но, „би било погрешно да се заклучи дека нема притисок. Европа не е во војна, но веќе не е во мир каков што го знаевме. Беспилотните летала над аеродромите и воените бази, саботажите во инфраструктурата и сајбер нападите станаа дел од нашата реалност“, рече Пицула во изјава за агенцијата Хина.
„Војната во Украина покажа дека предноста веќе не се само големите системи и големите производители, туку и малите компании кои можат да адаптираат беспилотно летало или софтвер за неколку недели. Европските инструменти беа изградени за различно време, за повеќегодишни проекти на големи конзорциуми, а AGILE е првиот инструмент направен за тие нови играчи“, објаснува Пицула.
ЕУ издвои 115 милиони евра за програмата, но како што објаснува европратеникот, AGILE е првенствено пилот-програма и „нејзината вредност не е во износот, туку во начинот на кој парите стигнуваат до оние на кои им се потребни, што во овој случај се помали играчи во европската одбранбена индустрија“.
Програмата AGILE е наменета како пилот-инструмент во рамките на тековната Повеќегодишна финансиска рамка за периодот 2021-2027 година, а нејзините искуства треба да послужат како основа за развој на поамбициозни европски инструменти за поддршка на иновациите во одбраната во следниот финансиски период.
Пратениците во Европскиот парламент гласаа со убедливо мнозинство од 536 гласови „за“ наспроти 101 „против“ за започнување на Програмата за флексибилни и брзи иновации во областа на одбраната (AGILE). Програмата сега треба официјално да биде одобрена од Советот и треба да започне да се спроведува на почетокот на 2027 година.
За време на работата на извештајот, Парламентот зајакна неколку клучни елементи од предлогот. Меѓу приоритетите што ги застапува Пицула, се издвојуваат намалувањето на зависноста од критични компоненти од трети земји, обезбедувањето ефикасен пат од развој до набавка на производи финансирани преку AGILE, целните можности за вклучување на Украина во програмата и посилниот парламентарен надзор врз нејзиното спроведување.
