Протестите низ целиот Западен Балкан, но и во земјите на Европската Унија, испраќаат јасна порака дека процесот на проширување мора да продолжи и дека граѓаните мора да имаат корист од него, изјави германскиот канцелар Фридрих Мерц на самитот на Берлинскиот процес.
Тој исто така рече дека насилството никогаш не смее да биде опција, за која било страна, но призна дека е особено тешко да се постигне ова „ако сме целосно попречени од минатото“.
„Реториката на поделби и растечката поларизација нема да доведат до побезбедна, послободна и попросперитетна Европа. Историјата нема да гледа со благонаклоност кон оние што делат во овие сложени времиња“, рече германскиот канцелар во своето воведно обраќање.
Домаќин на лидерите на земјите од Берлинскиот процес е Црна Гора, а самитот се одржува во Милочер во близина на Будва. Годишниот самит, кој се одржува на 22 октомври, го заокружува едногодишното претседателство на Црна Гора со овој процес.
Мерц, чија земја е „кум“ на Берлинскиот процес, потсети дека во 2018 година, на самитот во Лондон, лидерите на земјите од Берлинскиот процес заеднички го отфрлија говорот на омраза и глорификацијата на воените злосторници.
„Ако сакаме да создадеме подобра иднина за нашите деца, не смееме да додаваме масло на огнот, туку мора да одиме напред врз основа на европските вредности“, рече германскиот канцелар, нагласувајќи дека истото важи и за дијалогот за нормализација на односите меѓу Приштина и Белград.
„Тој во моментов сè задржува, затоа итно повикуваме на одговорност и напредок“, рече Мерц.
Домаќинот на состанокот, црногорскиот премиер Милојко Спајиќ, истакна дека Црна Гора пристапила кон задачата за претседавање одговорно, ставајќи ги заедничките интереси на регионот пред тесно националните приоритети.
Тој нагласи дека Црна Гора верува дека успехот на соседните земји отвора дополнителни можности за нејзин развој, поради што регионалната соработка мора да донесе конкретни придобивки за граѓаните и економијата.
Спајиќ ја повика Европската Унија да покаже јасност и решителност кога станува збор за политиката на проширување, оценувајќи дека тоа е историски процес што оди подалеку од самото институционално поврзување на државите.
„Проширувањето е повторно обединување на нашиот континент. Тоа е проширување на ветувањето за слобода, безбедност и можности за Европејците чие место во нашиот заеднички дом сè уште не е остварено. Во време на промени, Европа има доверба да донесува историски одлуки. Нејзината сила лежи во квалитетот на живот што го овозможуваат демократијата, владеењето на правото и солидарноста“, рече црногорскиот премиер.
Самитот на лидерите е последниот настан организиран од Црна Гора како претседавач со Берлинскиот процес.
На самитот во Милочер, фокусот е на економскиот раст, конкурентноста и безбедноста, соопшти германската влада. Црна Гора ја додаде зелената и одржлива транзиција како четврти приоритет на своето претседателство. Целта е посилна економска интеграција на регионот преку Заедничкиот регионален пазар и неговиот пристап кон единствениот пазар на ЕУ, како и забрзување на европската интеграција на Западен Балкан.
Сите лидери на земјите од регионот се собраа на црногорскиот брег, како и претставници на други европски земји кои учествуваат во процесот: Германија, Австрија, Бугарија, Хрватска, Франција, Грција, Италија, Полска, Словенија и Велика Британија. На самитот се присутни и претставници на институциите на ЕУ, меѓународните финансиски институции и регионалните организации.
Ова е прво собирање каде што црногорскиот премиер Милојко Спајиќ, како домаќин, и неговиот хрватски колега Андреј Пленковиќ, како учесник, се сретнаа и се ракуваа откако стана јасно дека Хрватска нема да дозволи членство на Црна Гора во ЕУ пред да се решат билатералните спорови.
Берлинскиот процес е меѓувладина иницијатива што ги обединува шесте земји од Западен Балкан, група членки на ЕУ, Велика Британија и Европската комисија. Беше започнат во 2014 година од тогашната германска канцеларка Ангела Меркел, а првиот самит се одржа во Берлин на 28 август истата година.
Целта на Берлинскиот процес е зајакнување на регионалната соработка, економската интеграција и добрососедските односи, како и забрзување на европската интеграција на земјите од Западен Балкан. Фокусот е на создавање заеднички регионален пазар од околу 18 милиони луѓе.
Меѓу резултатите од оваа иницијатива се укинувањето на роамингот во регионот, Договорот за основање транспортна заедница, договорите за патување со лична карта, како и договорите за признавање на дипломи за високо образование и професионални квалификации на лекари, стоматолози и архитекти. Сепак, не сите договори се соодветно спроведени, главно поради односите меѓу Србија и Косово, кои често се пречка за регионални договори.
