Американскиот претседател Доналд Трамп вели дека верува оти прекинот на огнот со Иран е завршен. Тој изјави дека не е сигурен дали повеќе сака договор и вели дека САД треба „да ја завршат работата“. Но, тој исто така инсистира дека континуираните напади не значат враќање во војна или долгорочна акција.
Како што пишува агенцијата Асошиеитед Прес, конфузијата и неизвесноста во мешаните пораки на Трамп и неговото одобрување на последователни воени напади оставаат големи прашања за тоа што следи во конфликтот, само неколку недели по тешката дипломатија за постигнување дури и почетен договор меѓу долгогодишните противници.
Реториката на острата реакција може да биде стратегија за зголемување на притисокот врз Техеран да престане да напаѓа бродови што транспортираат нафта и природен гас во Ормускиот Теснец и да се потчини на барањата на САД за неговата нуклеарна програма – нешто што Трамп го пробал и претходно, пишува АП.
Без разлика дали станува збор за тактика на преговори или сигнал за ескалација на борбите, медијаторите се борат да го спасат привремениот договор, а акциите ризикуваат дополнително да ги разгорат тензиите – што би можело да предизвика проблеми за републиканците на среднорочните избори во ноември, ако цените на бензинот останат високи.
Трамп во среда предупреди дека доаѓа нова рунда американски напади, дури и додека се обидуваше да ги отфрли сугестиите за враќање во целосна војна. Неколку часа подоцна, војската објави дека спроведува нови напади врз Иран кои имаа за цел „понатамошно деградирање на нивната способност да ја загрозат слободата на пловидба во Ормускиот Теснец“.
„Сè што ќе се случи ќе се случи многу брзо“, рече Трамп претходно.
Официјалните претставници брзаат да го спасат прекинот на огнот
Регионален разузнавачки службеник вклучен во напорите за посредување за АП вели дека конфликтот достигнал критична фаза бидејќи меѓусебната недоверба расте. Но, комуникациите на високо ниво се одвиваат 24 часа на ден за да се спаси прекинот на огнот, рече службеникот, кој зборуваше под услов да остане анонимен за да разговара за деликатните преговори зад сцената.
Министрите за надворешни работи на Пакистан и Катар, како и шефот на разузнавањето на Египет, ги предводат напорите, додека турскиот претседател Реџеп Таип Ердоган – чија земја беше домаќин на самитот на НАТО што заврши во среда – и лидерите од Саудиска Арабија се исто така вклучени, рече службеникот.
САД се вознемирени поради нападот врз бродовите во Ормускиот Теснец и го обвинуваат Иран за бавно водење на дискусиите за ограничување на неговата нуклеарна програма, рече функционерот. Нуклеарните разговори беа главен следен чекор во обидот да се претвори привремениот договор објавен минатиот месец во траен крај на војната.
Во меѓувреме, Техеран вели дека Вашингтон е оној што го крши договорот во врска со теснецот и не успева да обезбеди спроведување на прекинот на огнот во Либан, вклучително и повлекување на Израел, вели функционерот.
Сепак, Трамп беше експлицитен во јавните коментари, велејќи дека го изгубил интересот за зачувување на прекинот на огнот: „Мислам дека е готово. Можеме да играме игри, но не сум сигурен дека сакам да склучиме договор“, рече тој за време на самитот на НАТО во Анкара, Турција, додавајќи дека американската војска можеби „само ќе ја заврши работата“.
Претседателот на парламентот, Мохамед Багер Калибаф, водечки преговарач на Иран, рече дека администрацијата на Трамп постојано ги кршела условите на првичниот договор, принудувајќи ја земјата соодветно да одговори.
„Ерата на малтретирање и изнудување заврши. Тоа не води никаде. Ние не се откажуваме“, објави Калибаф на X.
Трамп: Веројатно повторно силно ќе удриме
Пакистан, кој помогна во посредувањето за прекин на огнот, рече дека обновениот конфликт не е во „ничиј интерес“ и ги повика двете страни да ги почитуваат своите обврски.
„Нема алтернатива на континуираниот ангажман, дијалогот и дипломатијата за постигнување на заедничката цел за мир во регионот“, се вели во соопштението на Министерството за надворешни работи.
Сепак, Трамп ги нарече лидерите на Техеран „ѓубриња“ и „болни луѓе“. Само минатиот месец, Трамп рече дека раководството на Иран е „многу рационално“ и „убаво е да се работи со нив“, а истовремено тогаш ги нарече лидерите на земјата „паметни луѓе“.
Дали ова може да биде уште една преговарачка тактика?
Пред САД и Иран да го постигнат својот прв, двонеделен прекин на огнот во април, Трамп ги интензивираше своите закани, ветувајќи дека американските сили ќе бомбардираат ирански мостови, патишта и електрани. Тој дури и објави на интернет: „Цела цивилизација ќе умре вечерва, никогаш повеќе нема да се врати“.
Тој повтори сериозни закани пред да се постигне привремениот 60-дневен договор за завршување на војната минатиот месец.
Трамп сака да бара начини да преговара од позиција на сила и можеби бара поголема моќ со нови напади. Но, недвосмисленоста во врска со завршувањето на прекинот на огнот би можела да го ослободи Иран воено – што повторно би можело да ги потресе цените на нафтата и финансиските пазари.
Али Ваез, директор за Иран во Меѓународната кризна група, тврди дека ескалацијата на заканите овој пат може да биде поризичен маневар, со оглед на домашните и меѓународните влогови за САД.
„Секако изгледа како обид да се зголеми воената жештина без сè уште да се затвори дипломатската врата. Но, принудното пазарење е опасна игра: Во одреден момент, кампањата за притисок може да добие свој моментум и да стане војна што наводно требаше да ја избегне“, вели Ваез за АП.
Сепак, тој додаде дека Иран сè уште има секоја причина да се врати на масата на преговори, бидејќи очајно му е потребна економска помош што беше ветена според привремениот договор.
Трамп, исто така, испрати мешани сигнали за последиците.
Тој долго инсистираше дека зголемувањето на цените на бензинот за Американците не влијаело на неговите пресметки за Иран – само за да каже дека дел од причината зошто се согласил на привремениот договор била да избегне „економска катастрофа“. Оттогаш тој се фали за падот на цената на нафтата, по постигнувањето на договорот.
Претстојните избори би можеле да ги помешаат политичките пресметки на Трамп
Претседателот повторно ги продолжи своите минати закани за напад врз цивилната инфраструктура на Иран, евентуално вклучувајќи електрични централи и постројки за десалинизација,но и за заземање на центарот за производство на нафта на островот Харг.
„Можеби ќе го преземеме островот Харг. Нема што да направат во врска со тоа“, рече тој.
Сепак, среднорочните избори – кога републиканците се надеваат дека ќе ја задржат контролата врз Претставничкиот дом и Сенатот – сега се помалку од четири месеци пред нас. Повторното зголемување на цените на нафтата поради поголемата неизвесност околу војната значи дека Американците веројатно ќе продолжат да гледаат повисоки цени на бензинските пумпи.
Претседателот се обиде да ги минимизира ваквите загрижености, велејќи:
„Секој пат кога ќе ги погодиме, тие малку се зголемуваат – 2 долари“. Всушност, американските фјучерси за нафта скокнаа многу повисоко и може да продолжат да се искачуваат“.
Тој тврдеше дека зголемувањето на цените на нафтата вредеше за да се спречи Иран да се здобие со нуклеарно оружје.
