Делумно поттикнат од стравувањата дека замрзнатите предели на Антарктикот може неповратно да се стопат поради климатските промени, туризмот „до крајот на светот“ е во пораст. Експертите пак предупредуваат дека со повеќе посетители доаѓа и зголемениот ризик од контаминација, болести и други штети на континентот.
Иако бројот на посетители е сè уште мал – делумно поради високите трошоци и времето што може да биде потребно, нивниот број се зголемува толку брзо што научниците и екологистите алармираат, пишува агенцијата Асошиеитед Прес (АП).
Смртоносната епидемија на реткиот хантавирус кој се појави на холандски брод на еднонеделно поларно крстарење го привлече вниманието кон растечкиот тренд на туризмот.
Повеќето експедиции се упатуваат кон Антарктичкиот Полуостров, едно од местата што најбрзо се затоплуваат во светот. Од 2002 до 2020 година, околу 149 милијарди метрички тони (164 милијарди тони) антарктички мраз се стопиле годишно, проценува Националната администрација за аеронаутика и вселена.
Вообичаена рута е да се патува на југ од Аргентина кон Антарктикот пред да се продолжи на север кон брегот на Африка – истата рута што ја користи и бродот MV Hondius.
„Локациите што ќе ги видите на Антарктикот се исклучително уникатни и не можат да се повторат никаде на друго место на планетата – китовите, фоките, пингвините, ледените брегови – сè е навистина зачудувачки и остава огромен впечаток кај луѓето“, изјави за АП, Клер Кристијан, извршен директор на еколошката група „Коалиција на Антарктикот и Јужниот Океан“.
Бум на патувањата на јужниот континент
Во 2024 година, повеќе од 80.000 туристи слетале на огромниот континент покриен со мраз, а 36.000 биле видени од безбедноста на бродовитепокажуваат податоците собрани од Меѓународното здружение на туристички оператори на Антарктикот.
Меѓународниот сојуз на загрижени научници проценува дека туризмот на Антарктикот се зголемил десеткратно во последните 30 години.
Овој број би можел дополнително да се зголеми во следната деценија, а научниците проценуваат дека годишната бројка би можела да се зголеми тројно или четирикратно на над 400.000 посети во тој период.
Некои туристи доаѓаат на Антарктикот за „туризам од последен пат“, знаејќи дека пејзажот што се топи брзо се менува, велат експертите.
Ризик од контаминација
Официјалните претставницине посочија никакви докази за контаминација од „МВ Хондиус“.
Сепак, според американските Центри за контрола и превенција на болести, јата птици преселници донесоа птичји грип од Јужна Америка на Антарктикот во последниве години.
Таа епидемија ја поттикна Меѓународната асоцијација на туристички оператори на Антарктикот и други да ги заострат правилата за однесување и хигиена на туристите за да ги заштитат посетителите од контаминација (заразување). За да се заштити кревкиот екосистем од инвазивни големи и микроскопски видови, на посетителите им се вели да се држат подалеку од животните и да избегнуваат да ја допираат земјата со што било освен со нозете.
„Постојат правила според кои луѓето се обврзани кога се упатуваат кон југ“, посочува поранешен туристички водич и додава:
„Екипажите и патниците користат правосмукалки, средства за дезинфекција и четки за да ги чистат чевлите и опремата од бубачки, пердуви, семиња и нечистотија што носи микроби. Помеѓу јазиците и врвките на чизмите можете да најдете многу работи“.
Големите крузери беа погодени од епидемии на болести како норовирус, кој може брзо да се шири во близина на бродот. Во 2020 година, епидемијата на ковид 19 на „Дајмонд Принцес“ го претвори крузерот во инкубатор за тогаш мистериозниот вирус.
Хантавирусот пак, вообичаено се шири со вдишување на контаминиран измет од глодари. Најчесто се пренесува преку: вдишување прашина загадена со урина, измет или плунка од заразени глувци, директен контакт со глодари или нивни измет и многу ретко, преку каснување.
Светската здравствена организација соопшти дека „МВ Хондиус“ ја напуштил Ушуаја, Аргентина, на 1 април и ги посетил Антарктикот и неколку изолирани острови.
СЗО истражува можно пренесување од човек на човек на крузерот, изјави д-р Марија Ван Керхове, директорка на СЗО за подготвеност за епидемии и пандемии. Службениците се сомневаат дека првото заразено лице веројатно го заразило вирусот пред да се качи на бродот, а на службениците им е кажано дека нема стаорци на бродот.
Инаку Антарктикот е регулиран со Антарктичкиот договор, кој во 1959 година ја прогласи територијата за научен резерват што се користи само за мирни цели. Серија правила што следеа „имаат за цел да обезбедат сите посети, без оглед на локацијата, да не влијаат негативно врз антарктичката средина или нејзините научни и естетски вредности“, според секретаријатот на договорот.
Како што пренесува АП, компаниите и научните потфати доброволно се придржуваат кон упатствата за биолошка безбедност и поднесуваат проценки на влијанието врз животната средина за операциите на Антарктикот.
Договорот е напишан кога бројките на туризам биле многу помали, предупредуваат од „Коалиција на Антарктикот и Јужниот Океан“ и повикуваат мерките да се регулираат соодветно на чувствителното еколошко место во светот.
