Глечерите во Швајцарија – земјата со најголем број глечери на Алпите, годинава изгубија 5,5% од својот волумен на мраз, што претставува втор најголем процентен пад досега, предизвикан од топлотните бранови и слабите зимски врнежи од снег, предупредуваат експертите.
„Алпските глечери немаат шанси за опстанок на долг рок под вакви услови“, се наведува во соопштението објавено денеска, 1 октомври, од страна на швајцарската служба за следење на глечерите GLAMOS и Швајцарската академија на науките.
Овој тренд се влошува во последните години: само во изминатите пет години, волуменот на мраз во Швајцарија е намален за речиси една петтина, велат експертите.
Топењето на швајцарските глечери се забрзува
Нова студија покажува дека топлотните бранови и слабите зимски врнежи од снег го забрзале топењето на глечерите во Швајцарија, каде што се наоѓаат најголем број глечери на Алпите.
„Затоплувањето што го доживуваме сега може 100% да се припише на антропогените климатски промени. Тоа е едноставно така. Без човечките емисии или фосилните горива, во моментов немаше да имаме никакво затоплување“, изјави Матијас Хус, раководител на GLAMOS.
Рекордно повлекување на глечерскиот мраз во Швајцарија беше забележано во 2022 година, кога летните горештини, слабите зимски врнежи од снег и необичната појава на црвеникава прашина донесена од Сахара ги затемнија глечерите и предизвикаа тие да апсорбираат повеќе топлина.
Хус истакнува дека снежната покривка во текот на зимата е важна од две причини.
„Од една страна, таа го штити голиот мраз од топење. Колку подолго има снег, толку подолго се спречува губењето на стариот мраз“, рече Хус во интервју за Федералниот политехнички институт ETHZ.
„Од друга страна, снегот е важен и за создавање нова маса за глечерот. Колку повеќе снег има, толку е поголем потенцијалот дел од него да се задржи на голема надморска височина и да се формира нов мраз“, додаде Хус.
Големото топење на легендарните европски Алпи не е единствениот таков случај: експертите велат дека глобалното затоплување придонесло за дестабилизација на падина на Хималаите, која се срушила во август и предизвикала катастрофални и смртоносни поплави низ Непал. Сателитите покажаа огромно намалување на глечерите на места како Гренланд и Антарктикот во текот на изминатиот половина век.
Процентуалниот пад се зголемува со опаѓањето на вкупниот волумен на мраз
Во Швајцарија, во апсолутни бројки, изгубениот волумен е помал од оној во 2003 година, но процентуалното намалување оваа година е поголемо. Тоа е така бидејќи денешниот вкупен волумен изнесува приближно една третина од оној пред 23 години. Тогаш, релативната загуба изнесуваше 3,5% од вкупниот волумен на мраз во швајцарските глечери.
Таквото забрзано топење на мразот имаше влијание во Швајцарија – загубата од 2,2 трилиони литри (581 милијарда галони) во периодот од јули до септември е еднаква на четирикратната годишна потрошувачка на вода во земјата со околу 9,1 милион жители. Швајцарија повеќе од половината од својата електрична енергија ја добива од хидроенергија.
„Речиси е предоцна“ да се спасат швајцарските глечери
Експертските тимови се распоредија на терен за да ги проценат истекувањето на водата и пукнатините предизвикани од водата што тече низ глечерите, делумно преку истурање црвена боја во потоците за да ги следат водените текови.
Глечерите Алалин, Кларидент, Рона и Алеч – при што Алеч е најголемиот во Алпите – беа меѓу оние што оваа година го доживеаја своето најголемо топење досега.
„Едноставно треба да ја стабилизираме климата преку намалување на емисиите на CO2 и тоа ќе им помогне на глечерите“, вели Хус од организацијата GLAMOS, иако додаде дека е „речиси предоцна“ да се спасат оние во швајцарските Алпи.
„Што се однесува до мразот во поларните региони, како што се ледените покривки, таму сè уште не е предоцна. Таму можеме да направиме разлика и мораме да дејствуваме за да го ограничиме покачувањето на нивото на морето, на пример – фактор што претставува фундаментална закана за милијарди луѓе кои живеат долж крајбрежјето“, заклучува Хус.
